Ο Δεκέμβρης,

ο μήνας με τις πιο πολλές γιορτές του χρόνου, όπου να ΄ναι θα μας αποχαιρετήσει. Ήδη άρχισαν τα κρύα και όλοι ψάχνουν θαλπωρή γύρω από το τζάκι, όπως κάποτε. Τότε που χωρίς τηλεόραση, οι άνθρωποι μαζεύονταν γύρω από τη φωτιά και έλεγαν ιστορίες. Μια τέτοια ιστορία ειπώθηκε κάποτε, κάπου, γύρω από ένα τζάκι από κάποια σοφή γιαγιά και σώθηκε μέχρι και σήμερα.

Το παράπονο του Δεκέμβρη

" Μια φορά κι έναν καιρό το στερνοπαίδι του Χρόνου, ο Δεκέμβρης παραπονέθηκε στον πατέρα του πως τον είχε αδικήσει. Μόνο κρύα, μεγάλες νύχτες και παγωνιές του είχε δώσει για προίκα! Τότε ο γερο πατέρας τον φώναξε να καθίσει κοντά του και να απαντάει με μια λέξη σ΄ό,τι τον ρωτάει.
- Μου είπες ότι σου έδωσα το κρύο. Πες μου μια άλλη λέξη που αρχίζει από Κάπα.
- Κάλαντα, κάρτες, κάστανα, κουραμπιέδες, απάντησε ο Δεκέμβρης.
-Σταμάτα, σταμάτα,είπε γελώντας ο γερο Χρόνος, μόνο μια λέξη σου ζήτησα! Για πες μου τώρα, είπες χιόνια, άλλη λέξη από Χι;
-Χιονάνθρωπος, χαρά, χαμόγελα, Χριστούγεννα, Χριστός! είπε με μια ανάσα ο Δεκέμβριος και θέλησε να συνεχίσει, αλλά ο πατέρας του τον σταμάτησε, γελώντας.
- Θα σε ρωτήσω κάτι πιο δύσκολο, γιατί πήρες μεγάλη φόρα. Πες μου μια ευχή μ΄αυτά τα δύο γράμματα.
-Καλά Χριστούγεννα! φώναξε ο Δεκέμβριος χαρούμενος. Σ΄ευχαριστώ πατέρα μου! Η προίκα μου είναι μεγάλη. Μεγάλες νύχτες να λάμπουν οι χιονονιφάδες πάνω στα έλατα και το άστρο της Βηθλεέμ στη Φάτνη! Κρύες νύχτες να μαζευτούν οι άνθρωποι στα γιορτινά τραπέζια, με καρύδια, κουραμπιέδες, γαλοπούλα κα φιλιά. Παγωνιά την τελευταία μου μέρα, να βάλει ο Αη Βασίλης την κόκκινη κάπα του και να μοιράσει δώρα και χαρά!'
(από το βιβλίο "Παραμύθια και Ιστορίες για όλο το Χρόνο" 2003, Μαλλιάρης Παιδεία)

Η ιστορία αυτή μου αρέσει ιδιαίτερα και κάθε χρονιά ανακαλύπτουμε λέξεις μαζί με τα παιδιά που αρχίζουν από Κ και Χ. Και στο τέλος ανακαλύπτουμε και την ευχή.

 

Και δυο φύλλα εργασίας πάνω στην ιστορία

 

1η Οκτώβρη σήμερα

και το θέμα που μας απασχόλησε είναι το τέλος του Σεπτέμβρη και ο ερχομός του Οκτώβρη. Διαβάσαμε τη "φαντασία του Οκτώβρη" και μέσα από ερωτήσεις που σκοπό είχαν να δώσουν κάποια ονόματα στον Οκτώβρη με βάση κάποια χαρακτηριστικά της εποχής, τα νήπια  έδωσαν τα ονόματα Βροχάρης και Σποριάς. Ζωγράφισαν ότι τους άρεσε από την ιστορία, θέλοντας να αντλήσουμε υλικό για το βαγόνι του μήνα. Δεν ήταν όμως δυνατό να μπουν όλες οι ζωγραφιές σε ένα μικρό βαγόνι και αποφασίσαμε να φτιάξουμε ένα βιβλίο - αφίσα. Τα παιδιά έβαλαν τις ζωγραφιές τους στη σειρά και τις ενώσαμε. Στη συνέχεια τους ζήτησα να μου πουν τι ήθελαν να πουν με τη ζωγραφιά τους, με αποτέλεσμα να βγει ένα ποίημα από τα παιδιά και το οποίο μου έδωσε την ιδέα να σας παρουσιάσω τον Οκτώβρη με τον παρακάτω τρόπο. Δυστυχώς δεν πρόλαβα να φωτογραφίσω τη δουλειά των παιδιών. Πάμε λοιπόν να γνωρίσουμε τον Οκτώβρη.

Ένας μικρός, γλυκός, παλιός Σεπτέμβρης

Μια φορά κι έναν καιρό ο Σεπτέμβρης

  της Κικής Δημητριάδου, Νηπιαγωγός & συγγραφέας

 Μια φορά κι έναν καιρό ο Σεπτέμβρης  που ήταν ένα αγόρι, χορτασμένο ήλιο και παιχνίδι, και βέβαια με ωραίο χρώμα απ’ το καλοκαίρι, πείσμωσε. Καλοκάθισε στην άκρη του δρόμου που θα τον έφερνε στη γη κι αρνιόταν να πάει στον προορισμό του. Πέσανε επάνω του όλοι για να τον μεταπείσουν. 

 Πείσμα αυτός, ανένδοτος, δεν μιλούσε σε κανέναν! Τελευταίος τον πλησίασε ο μπαμπάς του ο Χρόνος: «Πες μου αμέσως  τι συμβαίνει» του λέει. «Τι πράγματα είναι αυτά; Πρέπει να πας Σεπτέμβρη, ν΄ αρχίσει  ο τρύγος, να ξεπροβοδιστούν τα χελιδόνια για το ταξίδι τους, να πάρουν το κιτρινοκόκκινο χρώμα τα φύλλα των δέντρων. Και βέβαια πρέπει να πας για ν’ ανοίξουν τα σχολεία παιδί μου! Χιλιάδες παιδιά περιμένουν! Πως μπορείς εσύ να τεμπελιάζεις;»

 «Δεν είμαι τεμπέλης» άρχισε επιτέλους να μιλάει  ο Σεπτέμβρης. «Απλώς δεν βλέπω το λόγο για να πάω. Κοίτα τους ανθρώπους τριγύρω σου πατέρα.  Ήταν ποτέ άλλοτε χειρότερα;  Δες τους: Τόσο λυπημένοι και σκυθρωποί… Άρρωστοι χωρίς φάρμακα, άνθρωποι χωρίς δουλειές, πονοκεφαλιασμένοι από λογαριασμούς, τηλεθεατές που βλέπουν μετανάστες να τους καταπίνουν οι θάλασσες και νησιά να γίνονται στάχτη, άνθρωποι χωρίς  ελπίδα,  πες μου βρε μπαμπά, ποιος  θα το καταλάβει αν ξεχαστούν τα χελιδόνια εδώ; Ποιος νοιάζεται για το φθινόπωρο και τα χρώματά του πια; Οι άνθρωποι μόνο την φτώχεια τους κοιτάνε τώρα. Δεν πάω πουθενά, εδώ θα μείνω…»

«Καλό μου αγόρι» του λέει ο πατέρας του, ο σοφός ο Χρόνος. «Δίκαιο έχεις, αλλά την ίδια στιγμή κάνεις και λάθος! Δεν γίνεται να  τα ξεχνάς τα παιδιά που σε περιμένουν στα σχολειά.  Και να σου πω και το πιο σημαντικό;  Γιατί  νομίζεις ότι υπάρχουν σχολεία Σεπτέμβρη μου; Για τους αριθμούς, τις γραμματικές και τις χημείες; Λάθος καλέ μου!

Για να γίνονται οι άνθρωποι,  Άνθρωποι με το άλφα τους κεφαλαίο, γι αυτό υπάρχουν τα σχολεία. Για να μάθουν να σέβονται τη Ζωή, τη Φύση. Για να σέβονται το Δίκαιο, να σέβονται το γέλιο των παιδιών. Το σχολείο υπάρχει για να κάνει τα παιδιά ενεργούς πολίτες όταν μεγαλώσουν, όχι θλιβερούς τηλεθεατές με σταυρωμένα χέρια.

Σήκω Σεπτέμβρη μου και πήγαινε στο πόστο σου. Δεν υπάρχει άλλη ελπίδα καλέ μου. Τα παιδιά σε περιμένουν! Οι μεγάλοι άνθρωποι θα πρέπει να βρουν τον τρόπο για να συμμαζέψουν τη λύπη, το θυμό και τη φτώχια τους. Κι αν τους έχει μείνει και λίγο μυαλό μ’ όλα αυτά που τους βρήκαν, στα σχολεία πρώτα θ’ απλώσουν τα χέρια τους. Αυτά πρέπει να στηρίξουν όπως κι όσο μπορούν περισσότερο».

Άκουσε ο Σεπτέμβρης προσεκτικά τον μπαμπά του κι όπως κάθε καλό παιδί, υπάκουσε. Άλλωστε ο πατέρας είχε δίκαιο. Έτσι ακριβώς είχαν τα πράγματα. Μπήκε στη ζωή των ανθρώπων λοιπόν και στα ημερολόγιά τους. Γι αυτό και κατάφεραν σήμερα, παρόλα αυτά,  ν’ ανοίξουν τα σχολεία.

Άντε καλοί μου, καλή μας χρονιά για να ζήσουμε όλοι καλά και τα παιδιά μας καλύτερα.

αναδημοσίευση:Νηπιαγωγοί Πέλλας & Άννα Παππά

Φάκελος: Οι γονείς έχουν την ευκαιρία να εκπαιδεύσουν τα παιδιά τους.

Επιτέλους μαμά...πότε θα πάμε θάλασσα, μου φώναξε ο τρίχρονος γιος μου προχθές.
Απορροφημένη καθώς ήμουν με τις δουλειές του σπιτιού, του απάντησα:
"Μόλις ετοιμάσουμε τη βαλίτσα σου"
Δεν είχα συνειδητοποιήσει τι του είπα, αλλά προς στιγμή επικράτησε ησυχία.
Κάποια στιγμή με πλησίασε κρατώντας τη σχολική του τσάντα και τα υπάρχοντα που μάζεψε για να πάει στη θάλασσα.
Μου είπε: "Εγώ είμαι έτοιμος! Μπορούμε να πάμε τώρα."
"Τι εννοείς είσαι έτοιμος;" τον ρώτησα
"Να τα έχω όλα έτοιμα, τα αυτοκινητάκια μου, τα monsuno μου, τη μπάλα μου και το καπέλο μου (είχε πάρει το καπέλο του ιππότη...)
Από εκεί και ύστερα αρχίσαμε μια συζήτηση για το τι πραγματικά θα χρειαζόμασταν στη θάλασσα και πόσα ή ποια από αυτά θα μπορούσαν να μπουν στη λίστα που θα φτιάχναμε με όσα ήταν απαραίτητα στις καλοκαιρινές διακοπές.
Αποφάσισα λοιπόν να κάνω μία λίστα μαζί του αξιοποιώντας τις δυνατότητες του ηλεκτρονικού υπολογιστή. Έφτιαξα έναν φάκελο με εικόνες αντικειμένων που κάνουμε χρήση στην παραλία και εικόνες με κάποια από τα παιχνίδια του και αντικείμενα που προτίμησε ο ίδιος να πάρει μαζί του.
Ο μικρός βλέποντας κάποιες εικόνες άρχισε να θυμάται το προηγούμενο καλοκαίρι και να λέει ιστορίες τι έκανε με το κουβαδάκι του στην παραλία, θυμήθηκε ότι όλοι βάζαμε αντηλιακό και ότι ο αδερφός του που κολυμπούσε καλά φορούσε βατραχοπέδιλα και εκείνος σωσίβιο.
Έτσι φτιάξαμε τη λίστα των διακοπών μας αφήνοντας του να επιλέγει εκείνος τις εικόνες και εγώ να γράφω τις λέξεις των εικόνων.

Η λίστα  - οδηγός

                         ΑΝΤΗΛΙΑΚΟ

         ΜΠΑΛΑ ΘΑΛΑΣΣΗΣ

               
            ΚΟΥΒΑΔΑΚΙ

                  
                 ΜΑΓΙΟ

 

 

               ΜΑΣΚΑ ΚΑΙ                ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΗΡΑΣ                           

                                  ΜΠΛΟΥΖΑ 

          ΠΑΓΟΥΡΙΝΟ

                                   ΠΕΤΣΕΤΑ

                      ΣΑΓΙΟΝΑΡΕΣ






              ΣΩΣΙΒΙΟ

 ΟΜΠΡΕΛΑ

 ΓΙΑ ΤΟΝ ΗΛΙΟ

 Μετά το τέλος της λίστας και αφού την εκτυπώσαμε, πήρε το χαρτί και πήγε με το μπαμπά του να βρει όλα όσα είχαμε σημειώσει στο χαρτί στην αποθήκη.

Τακτοποιήσαμε σε μία άκρη τα σωσίβια και όλα όσα θα παίρναμε μαζί μας στη θάλασσα και πήγαμε για ύπνο. Την επόμενη ημέρα όμως ανακάτεψα τα αντικείμενα με αυτά που είχε θεωρήσει αρχικά ο μικρός ότι του χρειάζονταν στη θάλασσα. Τον προκάλεσα έπειτα να τα ομαδοποιήσει σε αυτά που θα μπορούσαμε να πάρουμε μαζί μας και σε αυτά που έπρεπε αναγκαστικά να μείνουν στο σπίτι.
Μετά από αυτό φτιάξαμε δυο φυλλάδια, ένα για αγόρια και ένα για κορίτσια με ήρωες τον Τάκη Γιαμπανάκη και την Τούλα Γιαμπανούλα για να τους βοηθήσουν τα μικρά σας να ετοιμαστούν για διακοπές και να εξερευνήσετε και εσείς τι ξέρουν σχετικά με τις αποσκευές των διακοπών.

 Οι εικόνες του Απρίλη

Ο Απρίλιος

Μικρογραφία από το χειρόγραφο Λειτουργικόν του αρχιεπισκόπυ Αλόνσο Καρίγιο της Ακούνια

1446 - 1482

Καθεδρικός του Τολέδο

Ισπανία

Ο Απρίλης

με βασιλική χλαμύδα και θαλλό στο δεξί του χέρι

Καλαντάρι Fulda

Εθνική Πινακοθήκη

Βερολίνο

Ο Απρίλιος θαλλοφόρος

Λεπτομέρεια από τοιχογραφία στο ναό του Αγίου Ισιδώρου της Λεόν

περίπου 1130

Ισπανία

Ο Απρίλιος και το ζωδιακό του σύμβολο, ο Ταύρος

Εικονόγραπτο ημερολόγιο Bedford Hours

Βρετανικό Μουσείο

περίπου 1425

Λονδίνο

Ο Απρίλης

σε ξυλογραφία

στο Καλαντάρι του 1947 με παροιμίες των μηνών

Ο Απρίλιος με αμνό

Ψηφιδωτό

Αρχές 6ου αιώνα

Θήβα

Ο Απρίλιος βοσκός δίπλα στον Μάρτιο πολεμιστή

Ψηφιδωτό

6ος αιώνας μ.Χ.

Άργος

Επεξεργασία των εικόνων

Τα παιδιά παρατηρούν τις εικόνες και περιγράφουν τι βλέπουν.

Κατηγοριοποιούν τις εικόνες με βάση την τεχνική που ακολούθησε ο καλλιτέχνης για να φτιάξει το κάθε έργο Τέχνης ξεχωριστά. Έγινε διαχωρισμός των εικόνων και ως προς το τι κρατούσε κάθε φορά ο μήνας αυτός, δίνοντας τους έτσι την ευκαιρία να παρατηρήσουν κάποια χαρακτηριστικά του.

 

Τα συγκεκριμένα έργα τέχνης προέρχονται από όλο τον κόσμο. Αποφασίσαμε να ψάξουμε τις περιοχές αυτές στο χάρτη με σκοπό να διαπιστώσουν τα παιδιά ότι όπως στη δική μας χώρα περιμένουμε τον ερχομό του Απρίλη, έτσι συμβαίνει και σε άλλες χώρες.

Τέλος τα παιδιά ρωτήθηκαν σε ποιο μήνα πίστευαν ότι αναφέρονται αυτά τα έργα Τέχνης. Κάποια παιδιά παρατήρησαν από νωρίς ότι σε ορισμένα έργα τέχνης έγραφε " Απρίλιος" και αυτό αποτέλεσε και τον πίνακα αναφοράς τους για να γράψουν το όνομα του σε χαρτί, όπως μπορούσαν.

Άσκηση παρατήρησης

 Παρατηρούμε τις εικόνες, καλούμε τα νήπια να τις ονομάσουν και να πουν τι τους θυμίζει η καθεμιά.

  Στη συνέχεια τους ζητάμε να πουν τρία πράγματα που περιέχει η καρτέλα και θυμίζουν άνοιξη.

 Τέλος τους ζητάμε να βάψουν τα τρία αυτά αντικείμενα της άνοιξης με τον όρο να είναι συνεχόμενα στην καρτέλα. 

Γλωσσικό παιχνίδι με τα έντομα

Πίνακας αναφοράς

 με τα έντομα που αρχίζουν από Μ

Πίνακας αναφοράς

 με τα έντομα που αρχίζουν από Π 

Ανακατεύουμε τις καρτέλες και ζητάμε από τα νήπια να τις τοποθετήσουν στις παρακάτω δύο λίστες με βάση το αρχικό τους γράμμα Π και Μ

Η πεταλούδα

Άσκηση συμμετρίας

Παρατήρησε καλά την πεταλούδα και βάψε τις βούλες της άλλης πλευράς της με τα ίδια χρώματα

Η πεταλούδα

μια αχόρταγη κάμπια που μεταμορφώνεται 

Έδειξα εικόνες με πεταλούδες στα παιδιά και τους έθεσα τον προβληματισμό

ΠΩΣ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΩΝΕΙ ΜΙΑ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑ

Κάποια παιδιά είπαν ότι μια μαμά μεγάλη πεταλούδα γεννάει μικρά πεταλουδάκια που δε μπορούν να πετάξουν. Κάποια άλλα είπαν ότι οι πεταλούδες όταν είναι μωρά είναι κάμπιες. Τα νήπια δε γνώριζαν ότι η ζωή της πεταλούδας ξεκινά από ένα αυγό.

Διαβάσαμε την ιστορία Ο κύκλος ζωής της πεταλούδας και χωρίς να τους δείχνω εικόνες τους ενθάρρυνα σε κάθε στάδιο να μου δείχνουν με το σώμα τους τα στάδια μεταμόρφωσης μιας πεταλούδας. Για να τους το κάνω πιο ελκυστικό τους τραγούδησα το τραγουδάκι "Θέλω να γίνω πεταλούδα" (του Trish Weaver, Raleigh, NC στο βιβλίο "Δραστηριότητες για το παιδί: Μια Εγκυκλοπαίδεια με Θεματική Κατάταξη", 2000, Αθήνα, εκδ. Πατάκη) στο ρυθμό του γνωστού σε όλους "ο γεωργός πάει στον αγρό".

Σε κάθε στροφή τα παιδιά έπρεπε να κάνουν κάποιες συγκεκριμένες κινήσεις. Παρακάτω παραθέτω το τραγούδι και μέσα σε παρένθεση τις κινήσεις που έκαναν τα παιδιά.

ΘΕΛΩ ΝΑ ΓΙΝΩ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑ

Θέλω να γίνω πεταλούδα, πεταλούδα, πεταλούδα

Θέλω να γίνω πεταλούδα (φτερουγίζουν επιτόπου καθώς τραγουδούν)

Να τριγυρνώ με κέφι!

Πρώτα θα γίνω ένα αυγό, ένα αυγό, ένα αυγό

Πρώτα θα γίνω ένα αυγό (διπλώνονται σα μικρές μπαλίτσες)

Μικρούλι, τοσοδούλι!

Κάμπια θα γίνω αργότερα, αργότερα, αργότερα

Κάμπια θα γίνω αργότερα (ξαπλώνουν μπρούμυτα και αρχίζουν να σέρνονται)

Να τριγυρνώ με κέφι!

Μετά θα γίνω χρυσαλλίς, χρυσαλλίς, χρυσαλλίς

Μετά θα γίνω χρυσαλλίς (παριστάνουν ότι είναι χρυσαλλίδες)*

Να τριγυρνώ με κέφι!

Τώρα πια είμαι πεταλούδα, πεταλούδα, πεταλούδα

Τώρα πια είμαι πεταλούδα (φτερουγίζουν σε όλη την τάξη)

Και τριγυρνώ με κέφι!

* Χρυσαλλίδες μπορούν να γίνουν είτε ενώνοντας τα χέρια πάνω από το κεφάλι ψηλά σαν να κρέμονται είτε να στηρίζονται στα δυο χέρια και να σηκώνουν προς τα πάνω πότε το ένα πόδι και πότε το άλλο. 

ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΓΛΩΣΣΙΚΟ: ΤΟ ΛΑΘΟΣ

Προκειμένου τα νήπια να μάθουν τα στάδια μεταμόρφωσης της πεταλούδας επεκτείναμε την παραπάνω δραστηριότητα. Μία ομάδα παιδιών (λουλούδια) θα τραγουδούσε το τραγούδι μόνο που επειδή δεν το ήξεραν ακόμη καλά θα μπερδεύονταν. Η άλλη ομάδα (πεταλούδες) που θα εκτελούσε τα στάδια μεταμόρφωσης  με το σώμα του θα έπρεπε να ακολουθεί τη σωστή πορεία μεταμόρφωσης της πεταλούδας. Όποιος έκανε λάθος και μπερδευόταν θα έβγαινε και με τη σειρά του θα τραγουδούσε το τραγούδι μπερδεύοντας την ομάδα "πεταλούδες".

Η δραστηριότητα αυτή ενθουσίασε πολύ τα παιδιά, που η ομάδα "πεταλούδες" την ώρα της κίνησης τραγουδούσε πιο δυνατά και διόρθωνε την ομάδα "λουλούδια" που προσπαθούσε να τους μπερδέψει. Οι ομάδες άλλαξαν ρόλους και όσο τα παιδιά εξοικειώνονταν με τα στάδια μεταμόρφωσης της πεταλούδας, τόσο πιο έντονα αντιδρούσαν στα λάθη της άλλης ομάδας.

Στη συνέχεια τους έδωσα δύο φυλλάδια. Στο ένα υπήρχαν τα στάδια μεταμόρφωσης της πεταλούδας. Τους ζήτησα να χρωματίσουν τις εικόνες και στη συνέχεια να τις κόψουν και να τις κολλήσουν στο δεύτερο φύλλο εργασίας ξεκινώντας όμως από την αρχή της ζωής της πεταλούδας μέχρι την ολοκλήρωσή της σε πεταλούδα. 

1ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 

2ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

3ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αν υπάρχει χρόνος μπορείτε να δώσετε και το τρίτο φύλλο εργασίας. Από τη μια μεριά (αριστερά) είναι τα τέσσερα στάδια της μεταμόρφωσης της πεταλούδας τοποθετημένα σε λάθος σειρά και τα νήπια πρέπει να βάλουν το σωστό αριθμό στο διπλανό κουτάκι π.χ. στην πρώτη εικόνα θα βάλουν τον αριθμό 3 κ.ο.κ.